Bấm để nghe audio thuyết minh
Hội quán Ôn Lăng là một trong những địa điểm du lịch Sài Gòn cho những ai yêu thích kiến trúc Trung Hoa. Hội quán Ôn Lăng quận 5 còn có tên gọi khác là chùa bà Ôn Lăng do bên trong thờ Thiên Hậu. Nhưng cái tên phổ biến nhất là chùa Quan Âm.
Thông tin cơ bản
| Địa chỉ | 12 đường Lão Tử, Phường 11, Quận 5, Hồ Chí Minh |
| Giờ mở cửa | 06:15 – 17:00h mỗi ngày |
| Cấp | Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia năm 2002 |
Giới thiệu di tích
Hội quán Ôn Lăng còn được gọi là chùa Ôn Lăng, chùa Quan Âm hay chùa Ông Lào tọa lạc tại số 12 đường Lão Tử, Phường 11, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh.
Hội quán đã được trùng tu và sửa chữa 6 lần vào các năm 1828, 1867, 1897, 1993, 1995, 2017. Và năm 2002 Hội quán đã được Bộ Văn hóa và Thông tin công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia theo Quyết định số 39/2002/QĐ-BVHTT ngày 30 tháng 12 năm 2002.
Nhìn từ góc độ lịch sử, quá trình hình thành, xây dựng phát triển Hội quán Ôn Lăng gắn liền với quá trình di dân, định cư và phát triển của người Tuyền Châu. Ngày nay không chỉ riêng người Phúc Kiến mà rất đông du khách trong nước cũng như người nước ngoài đến Hội quán Ôn Lăng để bày tỏ niềm tin vào thần thánh và để chiêm ngưỡng một công trình kiến trúc ghi dấu lịch sử, văn hóa của Sài Gòn xưa.
Về văn hóa kiến trúc độc đáo đặc trưng vùng Sài Gòn – Chợ Lớn xưa
Hội quán được xây dựng trên khuôn viên khoảng 1.800m2, mái lợp ngói ống, chân mái viền bằng ngói thanh lưu ly. Đặc biệt, cách tạo hình và trang trí mái mang đậm nét kiến trúc Phúc Kiến với những đường bờ nóc uốn cong, đầu đao cong vút gắn các mô hình tòa thành bằng gốm nhiều màu sắc.
Khuôn viên Hội quán gồm một khoảng sân nhỏ phía trước, một hồ cá phía bên kia đường ngay trước hội quán, một khối nhà hình chữ nhật ở giữa (bao gồm: tiền điện, trung điện, chính điện) và ba dãy nhà vuông góc nhau tạo thành hình chữ U, ngăn cách với khối nhà ở giữa bằng các lối đi.
Tiền điện bắt đầu từ hai bên ngưỡng cửa chính có cặp kỳ lân bằng đá được dâng cúng vào năm 1869. Phía trên khung cửa là bảng chữ Hán “Ôn Lăng Hội Quán” chạm chìm vào vách mặt tiền. Câu đối được chạm chìm trên cột cửa là do Trạng nguyên Trung Hoa tặng hội quán khi đến đây vào năm 1901:
“ÔN nhu tức chí nhân, thánh đạo thiên dân nguyên Khổng Dịch,
LĂNG nhạc đồng trang trọng, mẫu nghi hình ngã cánh vô phương”
(Ôn hòa, nho nhã, đạo thánh dạy dân từ Khổng Tử,
Lăng miếu trang nghiêm, khuôn phép của bậc mẫu nghi ban khắp mọi nơi).
Trên vách mặt tiền có các bức phù điêu bằng gỗ và phù điêu đắp nổi hình Tứ Đại Kim Cương. Phần kiến trúc dưới mái hiên được trang trí rất công phu bằng các hình bông sen chạm ngược ở đầu thanh chống xà gồ, tượng kỳ lân bằng gỗ, các dây hoa… sơn son thếp vàng trên các thanh ngang. Tiền điện không đặt án thờ mà chỉ có một đỉnh gang hình chữ nhật và một lư đồng lớn. Phía góc trái tiền điện có một đại hồng chung được đúc ở Phật Sơn, Quảng Đông, Trung Hoa vào năm 1885.
Trung điện là nơi thờ Ngọc Hoàng Đại Đế với một hương án trên có tượng Ngọc Hoàng và hai tượng Nam Tào, Bắc Đấu. Dọc hai bên trung điện là hai phù điêu Thanh Long Bạch Hổ đắp nổi trên vách.
Chính điện là gian thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, vị nữ thần người Phúc Kiến thường cứu giúp người đi biển. Hai bên trái phải là gian thờ Chúa Sinh Nương Nương và gian thờ Phúc Đức Chính Thần. Mỗi gian thờ đều được trang trí bao lam chạm trổ tinh xảo. Riêng gian thờ Thiên Hậu còn có hai bức bình phong chắn hai bên làm tôn thêm vẻ trang nghiêm.
Khám thờ Thiên Hậu được làm vào năm 1867, cao khoảng 2,5 mét, được chạm lưỡng long triều nguyệt, loan phụng, tùng – hạc… Thiên Hậu Thánh Mẫu được tạo hình một phụ nữ phúc hậu mặc áo choàng gấm có hai người hầu nữ hai bên. Dưới chân Thiên Hậu là bài vị ghi bằng chữ Hán “Sắc phong Hộ Quốc Tí Dân Thiên Thái Hậu Nguyên Quân”. Phía dưới chân Thiên Hậu một chút là hai tượng Thiên Lý Nhãn (người nhìn xa ngàn dặm) và Thuận Phong Nhĩ (người nghe được từ ngàn dặm).
Khám thờ Chúa Sinh Nương Nương và Phúc Đức Chính Thần có cùng niên đại 1897, cùng có chiều cao khoảng 2 mét và được chạm trổ giống nhau với các đề tài lưỡng long tranh châu, ngô đồng – phụng, trúc – điểu, hoa sen… Ngoài tượng Chúa Sinh Nương Nương, trong khám thờ còn có nhiều tượng Bà Mụ đang chăm sóc, bồng bế trẻ con. Khám thờ Thần Phúc Đức bày hai bộ tượng Ông Bổn và các vị phò tá của ông.
Cuối chính điện cũng có hai cửa dẫn ra khoảng sân trước hậu điện. Ở khoảng sân này có bàn thờ Quan Âm Bồ Tát được bố trí đâu lưng vào vách chính điện, đối diện với hậu điện. Tượng thờ Quan Âm Bồ Tát cao gần 2 mét, đứng trên tòa sen, tay cầm bình nước phép cứu độ cho chúng sinh, hầu hai bên là tượng Kim Đồng và tượng Ngọc Nữ.
Hậu điện bài trí một dãy bảy gian thờ trang trí giống nhau. Phía trên mỗi gian thờ treo một bức hoành phi ca ngợi công đức các vị thần thánh. Gian thờ Quan Âm đặt ở giữa với tượng Quan Âm ngồi trên tòa sen. Bên trái là gian thờ Quan Đế và gian thờ Bao Công. Tượng thờ Quan Đế tạo hình một vị tướng mặt đỏ có Quan Bình và Châu Xương theo hầu còn Bao Công là một quan văn mặt đen đang ngồi trên ngai và gian thờ Quảng Trạch Tôn Vương.
Hội quán Ôn Lăng có khá nhiều bàn thờ vì vậy số tượng thờ cũng nhiều hơn các hội quán khác. Ngoài các khám thờ, hương án, bao lam cửa võng được chạm trổ tinh tế bằng kỹ thuật chạm lộng, chạm chìm, chạm bong, được sơn son thếp vàng lộng lẫy, tại hội quán Ôn Lăng còn có 23 bức hoành phi có niên đại từ 1826 đến 1908 và 16 cặp liễn đối có niên đại từ 1841 đến 1901. Phần nhiều trong số này do các hội quán Quỳnh Phủ, Tuệ Thành, Hà Chương, Nhị Phủ… dâng tặng nhân dịp trùng tu.
Giá trị thu hút du lịch trải nghiệm
Chùa Quan Âm cổ kính, lâu đời là một trong những địa điểm du lịch tâm linh nổi tiếng tại Sài Gòn. Điểm đến này thích hợp là nơi để mọi người tìm đến chiêm bái, dâng hương và dành cho mình những phút giây thư giãn, tịnh tâm trước cửa Phật. Chỉ cần vừa đặt chân đến đây, mọi muộn phiền trên vai dường như tan biến, tất cả đều ở lại phía sau. Nếu đã đặt chân đến Sài Gòn nhộn nhịp, bạn đừng quên ghé qua Hội quán Ôn Lăng – Chùa Quan Âm nhé./.
